การสร้างคำสมาสแบบสมาสธรรมดาเพื่อการเรียนรู้หลักภาษาไทย
รวม 200 คำสมาส (แบบสมาสธรรมดา) ที่นักเรียนควรรู้

สวัสดีครับนักเรียนทุกคน วันนี้ผมจะมาอธิบายเรื่อง คำสมาส ในภาษาไทย ซึ่งเป็นหนึ่งในหลักภาษาที่สำคัญที่เรามักพบเจอได้บ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน ทั้งในหนังสือเรียนและสื่อ ต่าง ๆ การเข้าใจเรื่องคำสมาสจะช่วยให้เราสามารถแยกแยะและเข้าใจความหมายของคำศัพท์ที่ซับซ้อนได้ดียิ่งขึ้นครับ

คำสมาส คืออะไร

คำสมาส คือ การสร้างคำในภาษาไทยโดยการนำคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตตั้งแต่สองคำขึ้นไปมารวมกัน เกิดเป็นคำใหม่ที่มีความหมายใหม่ แต่ยังคงเค้าความหมายเดิมของคำศัพท์แต่ละคำอยู่ การอ่านคำสมาสจะมีการออกเสียงสระต่อเนื่องระหว่างคำ แม้จะไม่มีรูปสระปรากฏก็ตาม

คำสมาสในภาษาไทยแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ๆ คือ:

  • คำสมาสแบบสมาส (สมาสธรรมดา): คือการนำคำบาลีหรือสันสกฤตมาวางต่อกัน หรือ "ชนกัน" โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูปศัพท์ เช่น ภูมิ + ศาสตร์ = ภูมิศาสตร์, กิจ + กรรม = กิจกรรม
  • คำสมาสแบบสนธิ: คือการนำคำบาลีหรือสันสกฤตมา "เชื่อมกัน" โดยมีการเปลี่ยนแปลงเสียงหรือรูปคำเพื่อให้เสียงกลมกลืนกัน เช่น พุทธ + อานุภาพ = พุทธานุภาพ

ในบทความนี้ ผมได้รวบรวม คำสมาสแบบสมาสธรรมดา จำนวน 200 คำ เพื่อให้นักเรียนได้ศึกษาและทำความเข้าใจครับ

ตัวอย่าง 200 คำสมาสแบบสมาสธรรมดา

หมวด ก - ข

คำสมาส แยกคำเป็น
กาญจนบุรี กาญจน์ + บุรี
กายกรรม กาย + กรรม
กายสิทธิ์ กาย + สิทธิ์
กาลกิริยา กาล + กิริยา
กาลเทศะ กาล + เทศะ
กาลเวลา กาล + เวลา
กาฬทวีป กาฬ + ทวีป
กาฬพักตร์ กาฬ + พักตร์
กิจกรรม กิจ + กรรม
กิจจะลักษณะ กิจจะ + ลักษณะ
กิจวัตร กิจ + วัตร
กิตติคุณ กิตติ + คุณ
กิตติศัพท์ กิตติ + ศัพท์
กุลบุตร กุล + บุตร
กุลสัมพันธ์ กุล + สัมพันธ์
เกตุมาลา เกตุ + มาลา
เกียรติบัตร เกียรติ + บัตร
เกียรติประวัติ เกียรติ + ประวัติ
เกียรติศักดิ์ เกียรติ + ศักดิ์
ขัณฑสีมา ขัณฑ + สีมา
ขันติธรรม ขันติ + ธรรม

หมวด ค - ช

คำสมาส แยกคำเป็น
คชศาสตร์ คช + ศาสตร์
คณบดี คณ + บดี
คนธรรพวิวาห์ คนธรรพ + วิวาห์
ครุศาสตร์ ครุ + ศาสตร์
คหกรรม คห + กรรม
คัมภีรภาพ คัมภีร + ภาพ
คุณธรรม คุณ + ธรรม
คุณภาพ คุณ + ภาพ
คุณวิเศษ คุณ + วิเศษ
คุณวุฒิ คุณ + วุฒิ
คุณสมบัติ คุณ + สมบัติ
จตุบท จตุ + บท
จตุปัจจัย จตุ + ปัจจัย
จตุโลกบาล จตุ + โลกบาล
จตุสดมภ์ จตุ + สดมภ์
จักขุสัมผัส จักขุ + สัมผัส
จักรพรรดิ จักร + พรรดิ
จักรราศี จักร + ราศี
จันทรคติ จันทร + คติ
จินตกวี จินต + กวี
จีรกาล จีร + กาล
จุลภาค จุล + ภาค
จุฬาลักษณ์ จุฬา + ลักษณ์
เจดียสถาน เจดีย + สถาน
โจรภัย โจร + ภัย
ฉกกษัตริย์ ฉ + กษัตริย์
ฉัตรมงคล ฉัตร + มงคล
ฉันทลักษณ์ ฉันท + ลักษณ์
ฉัพพรรณรังสี ฉ + พรรณรังสี
ชนมพรรษา ชนม + พรรษา
ชมพูทวีป ชมพู + ทวีป
ชลธาร ชล + ธาร
ชลมารค ชล + มารค
ชัยภูมิ ชัย + ภูมิ
ชีวเคมี ชีว + เคมี
ชีววิทยา ชีว + วิทยา

หมวด ฌ - ธ

คำสมาส แยกคำเป็น
ฌาปนกิจ ฌาปน + กิจ
ดาราศาสตร์ ดารา + ศาสตร์
ดุษฎีบัณฑิต ดุษฎี + บัณฑิต
ตรีคูณ ตรี + คูณ
ไตรทวาร ไตร + ทวาร
ไตรปิฎก ไตร + ปิฎก
ถาวรวัตถุ ถาวร + วัตถุ
ทรกรรม ทร + กรรม
ทรชน ทร + ชน
ทวารบาล ทวาร + บาล
ทวิบาท ทวิ + บาท
ทศชาติ ทศ + ชาติ
ทัณฑฆาต ทัณฑ + ฆาต
ทัศนียภาพ ทัศนีย + ภาพ
ทาสกรรมกร ทาส + กรรมกร
ทิพยจักษุ ทิพย + จักษุ
ทิพยเนตร ทิพย + เนตร
ทุกขลาภ ทุกข + ลาภ
ทุพภิกขภัย ทุพภิกข + ภัย
เทพเจ้า เทพ + เจ้า
เทพธิดา เทพ + ธิดา
เทพบุตร เทพ + บุตร
ธนบัตร ธน + บัตร
ธรรมขันธ์ ธรรม + ขันธ์
ธรรมจริยา ธรรม + จริยา
ธรรมนูญ ธรรม + นูญ
ธรรมศาสตร์ ธรรม + ศาสตร์
ธรรมาสน์ ธรรม + อาสน์
ธุรกิจ ธุร + กิจ

หมวด น - ผ

คำสมาส แยกคำเป็น
นครบาล นคร + บาล
นรชน นร + ชน
นาวิกโยธิน นาวิก + โยธิน
นิติศาสตร์ นิติ + ศาสตร์
นิรโทษกรรม นิรโทษ + กรรม
บุตรทาน บุตร + ทาน
บุตรทารก บุตร + ทารก
บุปผชาติ บุปผ + ชาติ
เบญจเพส เบญจ + เพส
ปฐมยาม ปฐม + ยาม
ประถมศึกษา ประถม + ศึกษา
ประวัติศาสตร์ ประวัติ + ศาสตร์
ปัญญาชน ปัญญา + ชน
ไปรษณียบัตร ไปรษณีย์ + บัตร
ภารกิจ ภาร + กิจ

หมวด พ - ย

คำสมาส แยกคำเป็น
พลความ พล + ความ
พลเมือง พล + เมือง
พลศึกษา พล + ศึกษา
พัสดุภัณฑ์ พัสดุ + ภัณฑ์
พาณิชยกรรม พาณิชย์ + กรรม
พิพิธภัย พิพิธ + ภัย
พืชมงคล พืช + มงคล
พุทธจริต พุทธ + จริต
พุทธธรรม พุทธ + ธรรม
แพทยศาสตร์ แพทย์ + ศาสตร์
ภาพยนตร์ ภาพ + ยนตร์
ภูมิทัศน์ ภูมิ + ทัศน์
ภูมิศาสตร์ ภูมิ + ศาสตร์
มนุษยสัมพันธ์ มนุษย + สัมพันธ์
มรรคนายก มรรค + นายก
มัจจุราช มัจจุ + ราช
มัธยมศึกษา มัธยม + ศึกษา
มหกรรม มห + กรรม
มหาชาติ มหา + ชาติ
มหานคร มหา + นคร
มหานิกาย มหา + นิกาย
มหาราช มหา + ราช
มาฆบูชา มาฆ + บูชา
มูลนิธิ มูล + นิธิ
มูลศึกษา มูล + ศึกษา
ยุติธรรม ยุติ + ธรรม
ยุทธวิธี ยุทธ + วิธี
พระกรรณ พระ + กรรณ
พระขรรค์ พระ + ขรรค์
พระคฑา พระ + คฑา
พระฉวี พระ + ฉวี
พระชงฆ์ พระ + ชงฆ์
พระเนตร พระ + เนตร
พระบาท พระ + บาท
พระปฤษฎางค์ พระ + ปฤษฎางค์
พระพุทธ พระ + พุทธ
พระราชวงศ์ พระ + ราชวงศ์
พระสงฆ์ พระ + สงฆ์
พระหัตถ์ พระ + หัตถ์
พฤติกรรม พฤติ + กรรม

หมวด ร - ว

คำสมาส แยกคำเป็น
รัฐศาสตร์ รัฐ + ศาสตร์
รัตติกาล รัตติ + กาล
รัตนบัลลังก์ รัตน + บัลลังก์
ราชการ ราช + การ
ราชทัณฑ์ ราช + ทัณฑ์
ราชธรรม ราช + ธรรม
ราชบุตร ราช + บุตร
ราชรถ ราช + รถ
ราชวัง ราช + วัง
ราชหัตถเลขา ราช + หัตถเลขา
ราชโอรส ราช + โอรส
รูปพรรณ รูป + พรรณ
ฤทธิเดช ฤทธิ + เดช
ลหุโทษ ลหุ + โทษ
โลกบาล โลก + บาล
วรพงศ์ วร + พงศ์
วรรณกรรม วรรณ + กรรม
วรรณคดี วรรณ + คดี
วรรณศิลป์ วรรณ + ศิลป์
วัฏสงสาร วัฏ + สงสาร
วัตถุธรรม วัตถุ + ธรรม
วาตภัย วาต + ภัย
วิจารณญาณ วิจารณ + ญาณ
วิญญูชน วิญญู + ชน
วิทยฐานะ วิทย + ฐานะ
วิทยาธร วิทยา + ธร
วิทยาศาสตร์ วิทยา + ศาสตร์
วิทยุศึกษา วิทยุ + ศึกษา
วิศวกรรม วิศว + กรรม
วิสาขบูชา วิสาข + บูชา
วีรกรรม วีร + กรรม
วีรบุรุษ วีร + บุรุษ
เวชกรรม เวช + กรรม
เวทมนตร์ เวท + มนตร์

หมวด ศ - ส

คำสมาส แยกคำเป็น
ศัลยแพทย์ ศัลย + แพทย์
ศิลปกรรม ศิลป + กรรม
ศิลปศาสตร์ ศิลป + ศาสตร์
ศึกษาศาสตร์ ศึกษา + ศาสตร์
ศุภนิมิต ศุภ + นิมิต
เศรษฐกิจ เศรษฐ + กิจ
เศรษฐศาสตร์ เศรษฐ + ศาสตร์
สถานการณ์ สถาน + การณ์
สมณพราหมณ์ สมณ + พราหมณ์
สวัสดิภาพ สวัสดิ + ภาพ
สังคมศาสตร์ สังคม + ศาสตร์
สังฆเภท สังฆ + เภท
สังฆราช สังฆ + ราช
สัตวศาสตร์ สัตว + ศาสตร์
สันติภาพ สันติ + ภาพ
สัมมาอาชีพ สัมมา + อาชีพ
สาธารณสุข สาธารณ + สุข
สามัญชน สามัญ + ชน
สารคดี สาร + คดี
สิทธิบัตร สิทธิ + บัตร
สุขศึกษา สุข + ศึกษา
สุขภาพ สุข + ภาพ
สุคนธรส สุคนธ + รส
สุนทรพจน์ สุนทร + พจน์
สุนทรียภาพ สุนทรีย + ภาพ

หมวด อ

คำสมาส แยกคำเป็น
อดีตกาล อดีต + กาล
อดีตชาติ อดีต + ชาติ
อธิการบดี อธิการ + บดี
อรรถคดี อรรถ + คดี
อรรถรส อรรถ + รส
อริยบุคคล อริย + บุคคล
อักษรศาสตร์ อักษร + ศาสตร์
อัฏฐังคิกมรรค อัฏฐังคิก + มรรค
อัฒจันทร์ อัฒ + จันทร์
อายุรกรรม อายุร + กรรม
อาณาเขต อาณา + เขต
อิทธิพล อิทธิ + พล
อินทรธนู อินทร + ธนู
อิสรภาพ อิสร + ภาพ
อุณหภูมิ อุณห + ภูมิ
อุดมคติ อุดม + คติ
อุตสาหกรรม อุตสาห + กรรม
อุทกภัย อุทก + ภัย
อุทกศาสตร์ อุทก + ศาสตร์
อุบัติเหตุ อุบัติ + เหตุ
เอกชน เอก + ชน
เอกภพ เอก + ภพ
เอกภาพ เอก + ภาพ

ผมหวังว่ารายการคำสมาสทั้ง 200 คำนี้จะเป็นประโยชน์แก่นักเรียนในการศึกษาและทบทวนความรู้ด้านภาษาไทยนะครับ การหมั่นสังเกตและฝึกฝนจะช่วยให้เราจดจำและนำไปใช้ได้อย่างถูกต้องครับ

 คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: คำสมาสคืออะไร?
ตอบ: คำสมาส คือ คำที่สร้างขึ้นโดยการนำคำภาษาบาลีและสันสกฤตตั้งแต่ 2 คำขึ้นไปมารวมกัน ทำให้เกิดเป็นคำใหม่ที่มีความหมายเกี่ยวเนื่องกับคำเดิม
ถาม: เราจะรู้ได้อย่างไรว่าคำไหนเป็นคำสมาส?
ตอบ: ข้อสังเกตง่าย ๆ คือ 1. เกิดจากคำบาลี-สันสกฤตมารวมกัน 2. คำหลักจะอยู่ข้างหลัง และแปลความหมายจากหลังมาหน้า เช่น ภูมิศาสตร์ (ศาสตร์ว่าด้วยภูมิ) 3. มักจะอ่านออกเสียงสระเชื่อมระหว่างคำ เช่น ราชการ อ่านว่า ราด-ชะ-กาน
ถาม: คำสมาส กับ คำประสม แตกต่างกันอย่างไร?
ตอบ: คำสมาสต้องมาจากภาษาบาลี-สันสกฤตเท่านั้น แต่คำประสมสามารถนำคำไทยแท้หรือคำภาษาอื่น ๆ มาประสมกันได้ และคำประสมจะแปลความหมายจากหน้าไปหลังหรือมีความหมายใหม่ไปเลย เช่น พ่อตา, รถไฟ
ถาม: คำว่า "ผลไม้" เป็นคำสมาสหรือไม่?
ตอบ: "ผลไม้" ไม่ใช่คำสมาสครับ แต่เป็นคำประสม เพราะแม้คำว่า "ผล" จะมาจากภาษาบาลี แต่คำว่า "ไม้" เป็นคำไทยแท้ ซึ่งผิดหลักการสร้างคำสมาสที่จะต้องมาจากบาลี-สันสกฤตทั้งหมด
ชอบเนื้อหาชุดนี้ กดให้คะแนน 5 ดาวกับเราได้เลยจ้า
จำนวนผู้ให้คะแนน: 2   คะแนนเฉลี่ย: 3.0